Komendant pulu Azərbaycanda: nədir, qanunidirmi və ləğv olunurmu

«Komendant» Bakıda binaya baxan, yığımları və gündəlik məsələləri aparan şəxsə deyilir, «komendant pulu» isə adətən bu şəxsin və ya binanı idarə edən qurumun sakinlərdən yığdığı aylıq haqdır. Bəzi binalarda bu ad ayrıca yığılan məbləğə də verilir, ona görə haqqın nəyə getdiyini ödəniş sənədindən və idarəetmə müqaviləsindən görmək lazımdır.

Qanunda «komendant» və «komendant pulu» sözləri yoxdur. Gündəlik dildə eyni aylıq haqqa «mənzil haqqı» və «bina xidmət haqqı» da deyilir.

Çoxmənzilli binanın mülkiyyətçisinin aylıq haqqı iki hissədən ibarətdir: yaşayış sahəsinin saxlanması və təmirinə görə haqq və kommunal xidmətlərə görə haqq. Birinci hissəyə binanın idarə edilməsi, ümumi əmlakının saxlanması, cari və əsaslı təmiri üzrə xidmət və işlərə görə haqq daxildir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 136.2.1). Pilləkənlər, liftlər və dəhlizlər ümumi əmlaka aiddir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 35.1), ona görə onların saxlanmasına gedən xərclər də bu hissədədir.

Kommunal xidmətlərə görə haqqa isə yalnız su, kanalizasiya, elektrik, qaz və istilik üzrə ödənişlər daxildir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 136.4). Mülkiyyətçinin ümumi əmlakın saxlanması xərclərindəki payı onun ümumi əmlaka mülkiyyət hüququndakı payına mütənasibdir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 38.2).

MMMC və ya kooperativ yaradılmayıbsa, saxlanma və təmir haqqının miqdarını binanın mülkiyyətçilərinin ümumi yığıncağı ən azı bir il müddətinə müəyyən edir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 138.4), mülkiyyətçilər isə haqqı idarəedici təşkilata ödəyir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 137.6). MMMC varsa, üzvlərin mütləq ödənişlərinin miqdarını onun idarəetmə orqanları nizamnaməyə uyğun müəyyən edir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 138.5). Ümumi yığıncaq qərar qəbul etməzsə, miqdarı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı müəyyən edir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 140.3).

Bina idarəedici təşkilat tərəfindən idarə olunursa, haqqın miqdarının müəyyənləşdirilməsi və ödənilməsi qaydası idarəetmə müqaviləsində göstərilir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 142.3). Məcəllə bina saxlanması üçün vahid milli tarif və ya minimum məbləğ göstərmir.

İdarəetmə müqaviləsində başqa müddət nəzərdə tutulmayıbsa, haqqın miqdarı dəyişirsə, idarəedici təşkilat yeni miqdarı əks etdirən ilk ödəniş sənədindən otuz gün əvvəl dəyişikliyin qanuni əsaslarını göstərməklə sakinlərə məlumat verməlidir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 137.11).

Bələdiyyələr və idarəedici təşkilatlar vətəndaşın sorğusu əsasında haqqın miqdarı, göstərilən xidmət və işlərin siyahısı və keyfiyyəti barədə məlumat verməyə borcludur (Mənzil Məcəlləsi, maddə 145.3). Bu məlumatı dərc etmək borcu yoxdur: o, sorğu əsasında verilir. Ona görə sorğunu yazılı göndərin ki, tarixi və məzmunu qalsın, ödəniş sənədinin surətini əlavə edin.

Bina MMMC tərəfindən idarə olunursa, idarə heyəti illik xərclər və gəlirlər smetasını və maliyyə hesabatını təsdiq üçün iştirakçıların ümumi yığıncağına təqdim edir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 128.0.3). Təftiş komissiyası (müfəttişi) ildə bir dəfədən az olmayaraq maliyyə fəaliyyətinin təftişini keçirir və hesabatı yığıncağa təqdim edir (Mənzil Məcəlləsi, maddələr 130.3.1 və 130.3.2).

İdarəedici təşkilat idarəetmə müqaviləsində başqa hal müəyyən edilməyibsə, hər il cari ilin birinci rübü ərzində sahə mülkiyyətçilərinə ötən il üzrə müqavilənin yerinə yetirilməsi haqqında hesabat təqdim edir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 142.13).

Bu adla qanunda haqq yoxdur, amma binanın saxlanması və təmirinə görə haqq qanunda var: mülkiyyətçi onu ümumi əmlakdakı payına mütənasib ödəməyə borcludur (Mənzil Məcəlləsi, maddə 140.1), sahənin istifadə edilməməsi isə ödənişdən imtina üçün əsas deyil (Mənzil Məcəlləsi, maddə 137.10).

«Qanunidirmi» sualının cavabı adda yox, əsasdadır. Üç şeyi yoxlayın: məbləği hansı qərar müəyyən edib (ümumi yığıncaq, MMMC-nin orqanı, idarəetmə müqaviləsi), ödəniş sənədi hansı xidmətləri göstərir və haqqın dəyişməsi barədə vaxtında xəbərdarlıq olunubmu. Bu suallara cavab yoxdursa, haqqın miqdarını və xidmətlərin siyahısını sorğu ilə istəyin (Mənzil Məcəlləsi, maddə 145.3). Mübahisə yaranarsa, vəkilə müraciət edin.

Hələ ki, yox. 10 sentyabr 2026-cı il tarixinə komendant pulunu ləğv edən qəbul edilmiş qanun yoxdur. Ləğv barədə xəbərlər hələ qanun deyil: dəyişiklik qəbul edilib dərc olunana qədər yuxarıda yazılan qayda qüvvədədir.

Qanun dəyişir, ona görə qərar verməzdən əvvəl e-qanun.az-da qüvvədə olan mətni yoxlayın. Bu səhifə Mənzil Məcəlləsinin 26 dekabr 2025-ci il tarixli konsolidə mətninə əsaslanır.