MTK nədir Azərbaycanda: mənzil-tikinti kooperativi, MMMC və idarəedici təşkilat arasında fərq
MTK Azərbaycanda iki mənada işlənir. Qanun mətnində «MTK» qısaltması yoxdur, orada tam ad yazılır: mənzil-tikinti kooperativi, yəni üzvlərinin pay haqlarını birləşdirərək bina tikən və müəyyən dövr ərzində onu idarə edən könüllü birlik. Bakı danışığında isə MTK çox vaxt yeni binanı idarə edən və sakinlərdən aylıq haqq yığan qurumdur, onun qanuni forması kooperativ olsa da, olmasa da. Binanın idarə edilməsinin qanuni üsulları üçdür: bilavasitə idarəetmə, MMMC və ya kooperativ, idarəedici təşkilat (Mənzil Məcəlləsi, maddə 141.2).
«Yaşayış sahələrinə olan ehtiyacın ödənilməsi üçün üzvlərinin əmlak pay haqlarının birləşdirilməsi yolu ilə müvafiq binaların tikintisi və (və ya) yenidənqurulması, habelə müəyyən dövr ərzində kooperativ binada yaşayış və qeyri-yaşayış sahələrinin bu Məcəllənin 141-1-ci maddəsinə uyğun olaraq idarə edilməsi məqsədi ilə fiziki və (və ya) hüquqi şəxslərin üzvlüyə əsaslanan könüllü birliyi mənzil-tikinti kooperativləri hesab edilir.»
Qısa cavab: qanunda MTK mənzil-tikinti kooperatividir, MMMC binanın sahə mülkiyyətçilərinin birliyidir, idarəedici təşkilat isə müqavilə ilə binanı idarə edən hüquqi şəxs və ya fərdi sahibkardır. Bunlar üç ayrı anlayışdır (Mənzil Məcəlləsi, maddələr 109.1, 119.1 və 137.3).
Danışıqda isə bu sözlər qarışır: sakin üçün «MTK» çox vaxt «bizim binanı idarə edən qurum» deməkdir. Ona görə binanızda həqiqətən kimin idarə etdiyini idarəetmə üsulunu seçən ümumi yığıncağın qərarından və idarəetmə müqaviləsindən öyrənin (Mənzil Məcəlləsi, maddələr 141.3 və 142.1).
MTK nə deməkdir
Qanunda: mənzil-tikinti kooperativi yaşayış sahələrinə olan ehtiyacın ödənilməsi üçün üzvlərin əmlak pay haqlarının birləşdirilməsi yolu ilə binaların tikintisi və (və ya) yenidənqurulması, habelə müəyyən dövr ərzində kooperativ binada yaşayış və qeyri-yaşayış sahələrinin idarə edilməsi məqsədi ilə fiziki və (və ya) hüquqi şəxslərin üzvlüyə əsaslanan könüllü birliyidir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 109.1).
Danışıqda: MTK sözü yeni tikilmiş binalarda çox vaxt binanı idarə edən qurumu bildirir. «MTK ödənişi» ifadəsi də buradan gəlir: sakinlər həmin quruma aylıq haqq ödəyir.
MTK ilə MMMC arasında fərq
Fərq yaranma qaydasında, tikintidən sonrakı taleyində və aylıq haqqı kimin müəyyən etməsindədir. Aşağıdakı cədvəl hər anlayışı Məcəllənin maddəsi ilə göstərir.
| Mənzil-tikinti kooperativi (MTK) | MMMC | İdarəedici təşkilat | |
|---|---|---|---|
| Nədir | Üzvlüyə əsaslanan könüllü birlik; üzvlərin pay haqları ilə bina tikir və müəyyən dövr onu idarə edir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 109.1). | Sahə mülkiyyətçilərinin könüllü birliyi, qeyri-kommersiya təşkilatı olan hüquqi şəxs (Mənzil Məcəlləsi, maddələr 119.1 və 119.2). | İdarəetmə müqaviləsi əsasında binanı idarə edən hüquqi şəxs və ya fərdi sahibkar (Mənzil Məcəlləsi, maddələr 137.3 və 142.2). |
| Necə yaranır | Fiziki və (və ya) hüquqi şəxslərin üzvlüyü ilə (Mənzil Məcəlləsi, maddə 109.1). | Ümumi yığıncaqda ümumi səslərin əlli faizindən çoxu ilə (Mənzil Məcəlləsi, maddə 120.1). | Ümumi yığıncaq seçir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 141.3); üsul seçilməyibsə, bələdiyyə açıq müsabiqə keçirir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 141.5). |
| Bir binada neçə | Məcəllənin baxdığımız maddələri bunu göstərmir. | Yalnız bir MMMC yaradıla bilər (Mənzil Məcəlləsi, maddə 120.3). | Bina yalnız bir idarəedici təşkilat tərəfindən idarə edilə bilər (Mənzil Məcəlləsi, maddə 141.10). |
| Tikintidən sonra və müddət | Tikinti başa çatdıqdan və sahələrin əlli faizindən çoxuna mülkiyyət hüququ üzvlərə keçdikdən sonra bir ay ərzində ləğv və ya MMMC-yə çevrilmə barədə qərar qəbul edilməlidir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 109.5). | Kooperativ tikintidən sonra MMMC-yə çevrilə bilər (Mənzil Məcəlləsi, maddə 109.5). | Müqavilə ən azı bir il və ən çoxu beş il müddətinə bağlanır; açıq müsabiqə ilə bağlananda ən çoxu üç il (Mənzil Məcəlləsi, maddə 142.5). |
| Aylıq haqqı kim müəyyən edir | Kooperativ yaradılıbsa, üzvlərin mütləq ödənişlərinin miqdarını onun idarəetmə orqanları nizamnaməyə uyğun müəyyən edir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 138.5). | MMMC-nin idarəetmə orqanları nizamnaməyə uyğun müəyyən edir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 138.5). | MMMC və ya kooperativ yoxdursa, ümumi yığıncaq ən azı bir il müddətinə müəyyən edir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 138.4). |
MMMC ilə MMC eyni deyil
MMMC mənzil mülkiyyətçiləri müştərək cəmiyyətidir. MMC isə məhdud məsuliyyətli cəmiyyətdir, yəni adi kommersiya şirkətidir. İdarəedici təşkilat MMC formasında da ola bilər, çünki Məcəllə onun təşkilati-hüquqi formasını məhdudlaşdırmır (Mənzil Məcəlləsi, maddə 137.3).
MTK sədri və MMMC-nin idarə heyəti
MMMC üçün Məcəllə idarə heyətini nəzərdə tutur: ən azı üç üzv, iki ildən artıq olmayan müddətə seçilir, sədri idarə heyəti öz tərkibindən seçir (Mənzil Məcəlləsi, maddələr 127.3 və 127.4). Sədr cəmiyyətin adından etibarnamə verilmədən hərəkət edir və ödəniş sənədlərini imzalayır (Mənzil Məcəlləsi, maddə 129.2).
Kooperativin idarəetmə orqanları və sədri barədə bu səhifənin mənbəsində məlumat yoxdur: kooperativin nizamnaməsinə baxın.
MTK haqqında qanun
Binanın idarə edilməsini və mənzil-tikinti kooperativlərini Mənzil Məcəlləsi tənzimləyir: kooperativin tərifi 109.1, tikintidən sonrakı taleyi isə 109.5-ci maddədədir (Mənzil Məcəlləsi, maddələr 109.1 və 109.5). Kooperativlər haqqında ayrıca qanunun olub-olmadığını biz yoxlamamışıq; e-qanun.az-da axtarın.
Öz binanızda kim idarə edir
Üç suala baxın. Ümumi yığıncaq hansı idarəetmə üsulunu seçib: bilavasitə idarəetmə, MMMC və ya kooperativ, idarəedici təşkilat (Mənzil Məcəlləsi, maddələr 141.2 və 141.3). MMMC varsa, onun nizamnaməsi və idarə heyəti kimdir. İdarəedici təşkilat varsa, onunla bağlanmış yazılı idarəetmə müqaviləsi hansı müddət və şərtlərlədir (Mənzil Məcəlləsi, maddə 142.1).
Unitify nə edir
Unitify MTK-lar, MMMC-lər və idarəedici təşkilatlar üçün sakin tətbiqi və idarəçi kabinetidir: binanın elanları, sorğular və səsvermələr, müraciətlər, ödəniş sənədləri və ödənişlər. Tətbiq Azərbaycan dilində də işləyir. Unitify hüquqi forma seçmir və kooperativi MMMC-yə çevirmir: bunu mülkiyyətçilərin ümumi yığıncağı həll edir, qeydiyyat isə hüquqi şəxslərin qeydiyyatı qaydalarında aparılır.
Sakin tətbiqi və idarəçi kabineti (ingilis dilində)
