Համատիրության պարտադիր վճարներ Հայաստանում՝ ով է սահմանում չափը, ինչպես են վճարվում և ինչ է լինում չվճարելիս
Հայաստանում շենքի սեփականատերերը պարտադիր նորմերի կատարման համար վճարում են իրենց բաժնին համաչափ՝ չափն ու ժամկետները սահմանում է սեփականատերերի ժողովը, իսկ 2020 թ. ապրիլի 1-ից վճարները կատարվում են անկանխիկ՝ յուրաքանչյուր շենքի համար առանձին բանկային հաշվին (ՀՕ-334 օրենքի հոդվածներ 10, 11 և 15.1)։
«Սույն օրենքով սահմանված պարտադիր վճարները և այլ վճարները շինությունների սեփականատերերը կատարում են անկանխիկ եղանակով՝ յուրաքանչյուր բազմաբնակարան շենքի համար առանձին, բազմաբնակարան շենքի կառավարման մարմնի անվամբ այդ նպատակով բացված բանկային հաշվին փոխանցելու եղանակով։»
Պարտավորությունը և չափը։ Շինության բոլոր սեփականատերերը պարտավոր են ժողովի հաստատած նորմերից ելնելով կատարել համապատասխան վճարումներ, իսկ վճարի չափը որոշվում է շենքի բաժնային սեփականության մեջ նրա բաժնից ելնելով (ՀՕ-334 օրենքի հոդված 10)։ Շինությունը չօգտագործելը կամ ընդհանուր սեփականությունից օգտվելուց հրաժարվելը չի ազատում այդ ծախսերին մասնակցելուց (ՀՕ-334 օրենքի հոդված 9)։ Վճարման ենթակա գումարի չափի, ժամկետների և կարգի մասին կառավարման մարմինը նախօրոք ծանուցում է սեփականատերերին (ՀՕ-334 օրենքի հոդված 10)։
Ով է սահմանում վճարի չափը։ Պարտադիր և այլ վճարների չափի և վճարման ժամկետների սահմանումը ժողովի իրավասությունն է, ինչպես և տարեկան բյուջեի հաստատումը (ՀՕ-334 օրենքի հոդված 11)։ Բյուջեն հաստատվում է ժողովում մեկ տարվա համար՝ հունվարի 1-ից դեկտեմբերի 31-ը (ՀՕ-334 օրենքի հոդված 29)։ Եթե ժողովը մեկ ամսվա ընթացքում բյուջեի նախագիծը չի ընդունում, պարտադիր նորմերի գծով նոր բյուջե է հաշվարկվում համայնքի ավագանու տվյալ տարվա համար սահմանած անհրաժեշտ վճարների հիման վրա՝ կառավարման մարմնի հաստատումից հետո այն համարվում է ընդունված, և մարմինը երկու օրվա ընթացքում ծանուցում է սեփականատերերին (ՀՕ-334 օրենքի հոդված 30)։
Ինչպես են վճարվում։ Պարտադիր և այլ վճարները սեփականատերերը կատարում են անկանխիկ եղանակով՝ յուրաքանչյուր բազմաբնակարան շենքի համար առանձին, կառավարման մարմնի անվամբ բացված բանկային հաշվին փոխանցելով (ՀՕ-334 օրենքի հոդված 15.1)։ Կառավարության N 2078-Ն որոշմամբ հաշիվը կարող է բացվել Հայաստանի Հանրապետության ռեզիդենտ ցանկացած բանկում, եթե մարմնի կազմում մեկից ավելի շենք է, յուրաքանչյուր շենքի համար բացվում է առանձին հաշիվ, իսկ յուրաքանչյուր սեփականատեր կարող է հաշվետիրոջից ստանալ հաշվի բոլոր գործարքների քաղվածք։ Նույն որոշման համաձայն՝ կանխիկ նախաձեռնված, բայց շահառուի բանկային հաշվին փոխանցվող վճարը նույնպես համարվում է անկանխիկ (փոփոխված N 502-Ն որոշմամբ, 2022 թ. ապրիլի 15)։
Հաշվետվություն։ Կառավարիչը յուրաքանչյուր ամսվա համար հաջորդ ամսվա 15-ից ոչ ուշ պատրաստում է հաշվետվություն սեփականատերերի անվանական վճարումների և կատարված աշխատանքների մասին և ծանուցում բնակիչներին, իսկ տարեկան հաշվետվության մեջ բերվում են հաշվեկշիռը, հավաքված վճարների չափն ըստ սեփականատերերի և ծախսերն ըստ ուղղությունների (ՀՕ-334 օրենքի հոդված 24)։
Ինչ է լինում չվճարելիս։ Պարտադիր նորմերի համար վճարումը երկու անգամ ուշացնելու դեպքում կառավարման մարմինն իրավունք ունի դիմել դատարան՝ բռնագանձման համար, նախապես գրավոր նախազգուշացնելով պարտապանին (ՀՕ-334 օրենքի հոդված 10)։ Պարտքը հետևում է բնակարանին՝ օտարողը գնորդին պետք է գրավոր տեղեկություններ ներկայացնի չկատարված պարտավորությունների և պարտադիր վճարների չափի մասին (ՀՕ-334 օրենքի հոդված 27), իսկ գնորդը ստանձնում է նախկին սեփականատիրոջ պարտավորությունները (ՀՕ-334 օրենքի հոդված 28)։ Պահուստային ֆոնդը պարտադիր չէ՝ այն կարող է ձևավորվել միայն սեփականատերերի ժողովի որոշմամբ (Կառավարության N 2078-Ն որոշում)։
Ինչ է անում Unitify-ը վճարների հաշվառման համար
Unitify-ը կազմակերպում է հաշվեգրումը և վճարումների հաշվառումն ըստ բնակարանի՝ պարտադիր վճարը հաշվարկվում է ըստ մակերեսի՝ սեփականատիրոջ բաժնին համաչափ, բանկից ստացված վճարումները ներմուծվում են Excel-ից և համադրվում բնակարանների հետ, իսկ կառավարիչը տեսնում է պարտքը մեկ տեղում՝ ամսական հաշվետվությունը սեփականատերերի գծով պատրաստելու համար։ Unitify-ը բանկային հաշիվ չի վարում և հաշվապահական գիրք չէ՝ վճարի չափը որոշում է ժողովը։
Հաշվեգրում և վճարումների հաշվառում (էջը՝ անգլերեն)
