Դոմոֆոնի վճարը Հայաստանում՝ ով է վճարում և ինչպես հավաքել
Կարճ. Հայաստանի օրենքը դոմոֆոնի մասին լռում է, բայց «այլ վճարների» համար մեխանիզմ տալիս է։ Յուրաքանչյուր սեփականատեր գույքի պահպանման ծախսերին մասնակցում է իր բաժնին համաչափ, վճարի չափը և ժամկետները սահմանում է ժողովը, իսկ գումարը անկանխիկ գնում է շենքի առանձին հաշվին։ Դոմոֆոնի վճարը ամենահուսալիորեն ներդրվում է ժողովի որոշմամբ և առանձին տողով։
Խոսքը այն դեպքի մասին է, երբ վճարը հավաքում է շենքի կառավարման մարմինը։ Առանձին սպասարկող ընկերությունը, որը բնակիչների հետ աշխատում է իր պայմանագրերով, այստեղ չի քննարկվում։
Ում սարքավորումն է
«Բազմաբնակարան շենքի կառավարման մասին» օրենքի (ՀՕ-334) 6-րդ հոդվածը սեփականատերերի ընդհանուր բաժնային սեփականության մեջ ներառում է, ի թիվս այլոց, մեկից ավելի շինություն սպասարկող «մեխանիկական, էլեկտրական, սանիտարատեխնիկական և այլ սարքավորումներն ու տարածքները»։ Դոմոֆոնը անունով չի նշվում։ Մուտքի դոմոֆոնը սպասարկում է մի քանի սեփականատիրոջ և կարելի է համարել «այլ սարքավորում»՝ սա տեքստի մեկնաբանությունն է, ոչ թե ուղղակի նորմ։
Ով է վճարում
«Ընդհանուր բաժնային սեփականության յուրաքանչյուր սեփականատեր պարտավոր է իր բաժնին համաչափորեն մասնակցել պարտադիր նորմերի պահանջների կատարմանն ուղղված ծախսերին, հարկերին, տուրքերին և մյուս վճարներին, ինչպես նաև գույքի պահպանման և շահագործման այլ ծախսերին» (հոդված 9, մաս 2)։ Շինության չօգտագործումը չի ազատում պարտադիր նորմերի իրականացման ծախսերից (հոդված 9, մաս 4)՝ արդյոք դոմոֆոնը դրանց մեջ է, նույն վիճելի հարցն է, ինչ 10-րդ հոդվածի 5-րդ մասի դեպքում։ Վարձակալը այս նորմերում չի նշվում՝ նա սեփականատիրոջ հետ հաշվարկվում է նրանց պայմանագրով։
Ով է սահմանում գումարը
Որոշում է սեփականատերերի ժողովը։ Այն սահմանում է սեփականատերերից գանձվող՝ սույն օրենքով սահմանված պարտադիր և այլ վճարների չափը և վճարման ժամկետները (հոդված 11, մաս 7, ժդ ենթակետ) և հաստատում է տարեկան բյուջեն (ժէ ենթակետ)։ Բյուջեով կարող են նախատեսվել «ժողովի կողմից հաստատված այլ ծախսեր» (հոդված 29, մաս 4), իսկ տարվա ընթացքում բյուջեն փոխվում է միայն ժողովի որոշմամբ (հոդված 29, մաս 1)։ Այդ հարցերով որոշումներն ընդունվում են ձայների կեսից ավելիով (հոդված 11, մաս 8)։ Դոմոֆոնի համար օրենքը ո՛չ դրույք է սահմանում, ո՛չ առաստաղ։
Ուշադրություն դարձրեք 9-րդ հոդվածի 3-րդ մասին՝ սեփականատերերի՝ սահմանված կարգով տրված համաձայնությունից դուրս կատարված անհարկի ծախսերը սեփականատերերի կողմից չեն հատուցվում։ Ժողովի որոշումից դուրս դոմոֆոնի վճարը հենց այդ ռիսկային գոտում է։
Վիճելի կետ. «պարտադիր նորմեր» և դատարանը
10-րդ հոդվածի 5-րդ մասի դատական նորմը վերաբերում է պարտադիր նորմերի իրականացման համար նախատեսված վճարներին՝ երկու անգամ ուշացնելու դեպքում կառավարման մարմինը կարող է դիմել դատարան՝ նախապես գրավոր նախազգուշացնելով պարտապանին։ 10-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պարտադիր նորմերի ցանկում ներառված են հակահրդեհային, սանիտարական, քաղաքաշինական, կոմունալ սպասարկման, փոստային բաժանորդային պահարանների սպասարկման «և այլ միջոցառումներ»։ Դոմոֆոնը ցանկում չի նշվում։ Պարտադիր նորմերը սահմանում է Կառավարությունը (հոդված 10, մաս 2), իսկ N 1161-Ն որոշումը (պարտադիր նորմերի ծառայության ստանդարտ) դոմոֆոնը չի հիշատակում, ինչը ավելի շուտ խոսում է դրա ընդգրկման դեմ։ Օրենքը, այնուամենայնիվ, չի ասում՝ այն «այլ միջոցառումների» մեջ մտնո՞ւմ է, ուստի հարցը մնում է վիճելի։ Ուստի դոմոֆոնի վճարի հիմքը ավելի ապահով է ամրագրել ժողովի որոշմամբ (հոդված 11, մաս 7, ժդ ենթակետ)՝ չհենվելով միայն 10-րդ հոդվածի 5-րդ մասի վրա։
Ինչպես հավաքել՝ շենքի հաշիվ և առանձին տող
2020 թվականի ապրիլի 1-ից պարտադիր և այլ վճարները կատարվում են անկանխիկ եղանակով՝ կառավարման մարմնի անվամբ «յուրաքանչյուր բազմաբնակարան շենքի համար առանձին» բացված բանկային հաշվին (հոդված 15.1, մաս 1)։ 2022 թվականի կանոններով անկանխիկ է համարվում կանխիկ կամ անկանխիկ եղանակով նախաձեռնած վճարումը, որն ուղղված է շահառուի բանկային հաշվին։ Յուրաքանչյուր սեփականատեր կարող է հաշվետիրոջից ստանալ հաշվի բոլոր գործարքների քաղվածք։
Գործնականում.
- Դոմոֆոնը՝ առանձին տողով յուրաքանչյուր բնակարանի վճարային փաստաթղթում, գումարով և ժողովի որոշման համարով։
- Վճարը գնում է հենց այդ շենքի հաշվին և կապվում է կոնկրետ բնակարանին։
- Գումարի փոփոխությունը ամրագրվում է նոր որոշմամբ կամ բյուջեով, ոչ թե նամակով։
Ինչպես է դա անում Unitify-ը
Unitify-ի բիլինգը հաշվեգրումները վարում է կատեգորիաներով՝ բնակարանի, քառակուսի մետրի, բնակչի կամ ֆիքսված գումարի հաշվով։ Դոմոֆոնը ցուցադրվում է յուրաքանչյուր բնակարանի վճարային փաստաթղթում առանձին տողով, վճարումները համադրվում են բնակարաններով, իսկ բնակիչը փաստաթուղթը տեսնում է հավելվածում։ Flitt-ը Unitify-ի ինտեգրված վճարային էքվայերն է, արդեն աշխատում է Կովկասում (ստուգված Վրաստանում). IDram-ը, Telcell-ը, EasyPay-ը և ArCa-ն Հայաստանի կենտրոնական բանկի լիցենզավորած վճարային կազմակերպություններ են, ոչ թե Unitify-ի միացված ինտեգրացիա։ Եթե մուտքերում կա ինտեգրացիայի ինտերֆեյսով (API, SIP) դոմոֆոն, այն միացնում ենք ըստ նախագծի՝ սա առանձին աշխատանք է ձեր սարքավորման վրա։
Տե՛ս Unitify Հայաստանի համար կամ պատվիրեք դեմո։
Աղբյուրներ. ՀՀ ՀՕ-334 «Բազմաբնակարան շենքի կառավարման մասին» օրենք, հոդվածներ 6, 9, 10, 11, 15.1, 29, գործող համախմբում arlis.am/hy/acts/223635 կայքում՝ կառավարության N 2078-Ն որոշում (17.12.2020)՝ N 502-Ն փոփոխությամբ (15.04.2022), arlis.am/hy/acts/162044 կայքում՝ կառավարության N 1161-Ն որոշում (04.10.2007), arlis.am/hy/acts/172039 կայքում։ Հասանելիության ամսաթիվ՝ 11.10.2026՝ ժողովի քվեարկությունից առաջ ստուգեք գործող խմբագրությունը։
Հաճախակի հարցեր
Օրենքում նշվո՞ւմ է դոմոֆոնը
Ոչ։ Օրենքի տեքստում «դոմոֆոն» բառը չկա։ Ընդհանուր բաժնային սեփականության մեջ ներառված են, ի թիվս այլոց, մեկից ավելի շինություն սպասարկող «մեխանիկական, էլեկտրական, սանիտարատեխնիկական և այլ սարքավորումներն ու տարածքները» (ՀՕ-334, հոդված 6)։ Տեքստը ուղղակիորեն չի ասում, որ մուտքի դոմոֆոնը «այլ սարքավորում» է՝ սա մեկնաբանություն է, ոչ թե նորմ։
Ո՞վ է վճարում դոմոֆոնի համար
Յուրաքանչյուր սեփականատեր պարտավոր է իր բաժնին համաչափ մասնակցել պարտադիր նորմերի պահանջների կատարմանն ուղղված ծախսերին, հարկերին, տուրքերին և մյուս վճարներին, ինչպես նաև գույքի պահպանման և շահագործման այլ ծախսերին (հոդված 9, մաս 2)։ Շինության չօգտագործումը չի ազատում պարտադիր նորմերի իրականացման ծախսերից (հոդված 9, մաս 4)՝ արդյոք դոմոֆոնը դրանց մեջ է, վիճելի է։
Ո՞վ է սահմանում դոմոֆոնի վճարի չափը
Սեփականատերերի ժողովը։ Այն սահմանում է սեփականատերերից գանձվող՝ սույն օրենքով սահմանված պարտադիր և այլ վճարների չափը և ժամկետները (հոդված 11, մաս 7, ժդ ենթակետ) և հաստատում տարեկան բյուջեն (ժէ ենթակետ)։ Բյուջեով կարող են նախատեսվել «ժողովի կողմից հաստատված այլ ծախսեր» (հոդված 29, մաս 4)։ Այդ հարցերով որոշումներն ընդունվում են ձայների կեսից ավելիով (հոդված 11, մաս 8)։
Ի՞նչ կլինի, եթե ծախսը մտցվի առանց ժողովի որոշման
Օրենքի համաձայն՝ սեփականատերերի համաձայնության բացակայությամբ կատարված անհարկի ծախսերը սեփականատերերի կողմից չեն հատուցվում (հոդված 9, մաս 3)։
Կանխի՞կ, թե՞ անկանխիկ
Պարտադիր և այլ վճարները կատարվում են անկանխիկ եղանակով՝ յուրաքանչյուր բազմաբնակարան շենքի համար առանձին, կառավարման մարմնի անվամբ բացված բանկային հաշվին փոխանցելով (հոդված 15.1, մաս 1)։ 2022 թվականի կանոններով անկանխիկ է համարվում կանխիկ կամ անկանխիկ եղանակով նախաձեռնած վճարումը, որն ուղղված է շահառուի բանկային հաշվին։
Կարո՞ղ է դոմոֆոնի վճարը բռնագանձվել դատարանով
Հոդված 10-ի 5-րդ մասի դատական նորմը վերաբերում է պարտադիր նորմերի իրականացման համար վճարներին (հակահրդեհային, սանիտարական, քաղաքաշինական, կոմունալ սպասարկման և «այլ միջոցառումներ», հոդված 10, մաս 2)։ Դոմոֆոնը ցանկում չի նշվում։ Պարտադիր նորմերը սահմանում է Կառավարությունը (հոդված 10, մաս 2), իսկ N 1161-Ն որոշումը դոմոֆոնը չի հիշատակում, ինչը ավելի շուտ խոսում է դրա ընդգրկման դեմ։ Այն «այլ միջոցառումների» մեջ մտնո՞ւմ է, այնուամենայնիվ վիճելի է, ուստի վճարի հիմքը լավ է ամրագրել ժողովի որոշմամբ։