Shirkat (XUJMSh) nima Oʻzbekistonda va u boshqaruvchi kompaniyadan nimasi bilan farq qiladi
XUJMSh — xususiy uy-joy mulkdorlari shirkati, amaldagi qonunda uy-joy mulkdorlari shirkati: turar joy va noturar joylar mulkdorlarini birlashtiruvchi notijorat tashkilot (OʻRQ-581-son Qonunning 8-moddasi). Bu uyni boshqarishning uch shaklidan biri, mulkdorlarning bevosita boshqarishi va shartnoma boʻyicha boshqaruvchi tashkilot bilan bir qatorda. Boshqaruvchi tashkilot — yollangan tomon, shirkat esa yuridik shaxsga birlashgan mulkdorlarning oʻzlari. Tashkilotlar soni boʻyicha shirkatlar boshqaruvchi kompaniyalardan ancha kam: Prezident matbuot xizmatining 2026-yil 14-yanvardagi maʼlumotiga koʻra, mamlakatda shirkatlar 200 dan ortiq, boshqaruv servis kompaniyalari esa 900 dan ortiq.
«Управление многоквартирным домом может осуществляться … товариществом собственников жилья — некоммерческой организацией, объединяющей собственников жилых и нежилых помещений в одном или нескольких компактно расположенных многоквартирных домах.»
Bu nima. Shirkat joy mulkdorlari tashabbusi bilan tuziladi va oʻz ustavi asosida oʻzini oʻzi boshqarish asosida ish yuritadi; u yuridik shaxs, yuridik shaxs huquqlarini davlat roʻyxatidan oʻtgan paytdan boshlab oladi (OʻRQ-581-son Qonunning 30-moddasi). Shirkat aʼzolari — koʻp kvartirali uydagi joy mulkdorlari, yuridik va jismoniy shaxslar (OʻRQ-581-son Qonunning 30-moddasi). Shirkat oʻz majburiyatlari boʻyicha oʻziga tegishli barcha mol-mulk bilan javob beradi va aʼzolarining majburiyatlari boʻyicha javob bermaydi (OʻRQ-581-son Qonunning 30-moddasi).
Boshqaruvchi kompaniyadan farqi. Boshqarish shakli uchta: bevosita mulkdorlar tomonidan, shartnoma boʻyicha boshqaruvchi tashkilot yoki boshqaruvchi tomonidan, shirkat tomonidan (OʻRQ-581-son Qonunning 8-moddasi). Boshqaruvchi tashkilot — yuridik shaxs, boshqaruvchi — jismoniy shaxs, yakka tartibdagi tadbirkor; ikkalasi shartnoma asosida ishlaydi (OʻRQ-581-son Qonunning 8-moddasi). Shirkat esa ulardan farqli ravishda mulkdorlarning oʻzlari birlashmasi. Boshqarish usulini mulkdorlarning umumiy yigʻilishi belgilaydi (OʻRQ-581-son Qonunning 8-moddasi). «Boshqaruv servis kompaniyasi» — matbuot xizmatining atamasi, alohida shakl emas: qonun boʻyicha bu boshqaruvchi tashkilot (OʻRQ-581-son Qonunning 8-moddasi).
Qanchalik keng tarqalgan. Prezident matbuot xizmatining 2026-yil 14-yanvardagi xabariga koʻra, 7,1 million nafardan ortiq kishi 44 mingdan ortiq koʻp kvartirali uyda yashaydi; ularga 900 dan ortiq boshqaruv servis kompaniyasi va 200 dan ortiq shirkat xizmat koʻrsatadi, 856 ta uyda oʻzini oʻzi boshqarish tizimi joriy etilgan. Bular matbuot xizmatining rasmiy raqamlari, hujjat ham, statistik qator ham emas. Shuning uchun XUJMSh eng keng tarqalgan shakl emas.
XUJMSh yoki shirkat. «XUJMSh» qisqartmasi 2006-yilgi «Xususiy uy-joy mulkdorlari shirkatlari toʻgʻrisida»gi (OʻRQ-32-son) qonun nomini takrorlaydi, amaldagi qonundagi shakl nomi esa — «uy-joy mulkdorlari shirkati» (OʻRQ-581-son Qonunning 8-moddasi). Bu bir xil shakl. 2006-yilgi qonun 2020-yil 1-avgustdan kuchini yoʻqotgan (OʻRQ-581-son Qonunning 53 va 56-moddalari).
Bu yerda nima tahlil qilinmagan. Shirkatni tuzish tartibi va ustav, badallar, rais va boshqaruvning huquq va majburiyatlari: bu normalarni biz tekshirmadik, shuning uchun ular bu yerda yoʻq. Eʼlon qilingan boshqaruv islohotidan keyin bu shakl qanday boʻlishini biz birlamchi manbalarda topmadik. Sahifa yuristning maslahati oʻrnini bosmaydi.
Unitify nima qiladi
Unitify «Mening uyim» qamrab olmaydigan narsani bajaradi: kirish nazorati va mehmon ruxsatnomalari, domofon, video kuzatuv — shirkat, boshqaruvchi tashkilot yoki bevosita boshqaruvdagi uylar uchun. Bundan tashqari, Unitify uyning uskunalar reyestrini va ularga xizmat koʻrsatish jadvalini yuritadi; umumiy mol-mulk boʻyicha yillik ish rejasi haqidagi yigʻilish qarori loyihasi «Mening uyim»da shakllantirilishi kerak (PQ-48 ning 9-bandi “z” kichik bandi). Shaklni mulkdorlar umumiy yigʻilishda tanlaydi, platforma emas. Majburiy toʻlovlar hisobi «Mening uyim»da yuritiladi, Unitify unga integratsiya qilinmagan. Bepul tarifda foydalanuvchilar va binolar soni cheklanmagan.
Unitify uskunalar hisobi va xizmat koʻrsatish jadvali (inglizcha sahifa)